Năng lực cạnh tranh tụt bậc: Nếu chảy ma’u chất xám

Chỉ khi có cạnh tranh thì doanh nghiệp mới buộc phải đổi mới sáng tạo và tồn tại phát triển được

Có cạnh tranh mới có sáng tạo

PGS.TS Phương Ngọc Thạch, Chủ tịch Hội Khoa học Kinh tế và Quản lý TP.HCM cho rằng, năng lực sáng tạo là tiêu chí quan trọng nhất ảnh hưởng tới năng lực cạnh tranh của Việt Nam. Theo vị chuyên gia, chính vì năng lực sáng tạo thấp nên năng lực cạnh tranh của Việt Nam bị tụt 3 bậc (năm trước Việt Nam xếp thứ 74/135) theo báo cáo Năng lực cạnh tranh toàn cầu thường niên 2018 do Diễn đàn kinh tế Thế giới (WEF) đánh giá.

Nang luc canh tranh tut bac: Neu chay mau chat xam...
Năng lực sáng tạo có vai trò quan trọng. Ảnh minh họa

Nhấn mạnh đến năng lực sáng tạo, vị PGS cho biết, nền kinh tế tăng trưởng chủ yếu phụ thuộc vào yếu tố này. Bởi năng lực sáng tạo không chỉ có sáng tạo khoa học công nghệ mà gồm cả sáng tạo trong quản lý, điều hành. Trong khi đó, năng lực cạnh tranh lại phụ thuộc vào môi trường kinh doanh và đổi mới sáng tạo.

“Không có cách gì khác là phải cải thiện môi trường kinh doanh để tạo ra cạnh tranh công bằng, không ưu đãi quá mức loại doanh nghiệp nào vì chỉ khi có cạnh tranh thì doanh nghiệp mới buộc phải đổi mới sáng tạo và tồn tại phát triển được”, vị chuyên gia nói.

Đặt trong bối cạnh Việt Nam đang đẩy mạnh tái cơ cấu kinh tế, đổi mới mô hình tăng trưởng kinh tế trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp 4.0, PGS Phương Ngọc Thạch cho rằng, nếu tận dụng tốt, giải pháp hợp lý, tăng trưởng kinh tế sẽ cao hơn và đi kèm với cải thiện đáng kể về năng suất, chất lượng và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Tuy nhiên, giải pháp hiện nay đưa ra không phù hợp, phân tích cụ thể hơn, vị PGS cho biết: Chủ trương yêu cầu tạo môi trường kinh doanh bình đẳng thuận lợi nhất nhưng thực tế cho thấy ưu đãi lớn vẫn tập trung khối doanh nghiệp FDI, cơ chế ưu đãi còn thể hiện rõ hơn, ưu đãi nhiều hơn ở Luật đặc khu vốn gây nhiều tranh cãi vừa qua. Hay, chủ trương yêu cầu đẩy mạnh cơ cấu lại doanh nghiệp nhà nước (DNNN) nhưng thực tế cho thấy không phát huy vai trò chủ đạo của thành phần kinh tế nhà nước.

“Như vậy, có thể thấy mục tiêu đặt ra là rất đúng song giải pháp lại chưa phù hợp dẫn tới kết quả thực hiện không cao”, vị PGS chỉ rõ.

Nguồn vốn lớn nhưng đang bị chảy ma’u chất xám

Tiếp tục nhấn mạnh nhân tố quyết định của năng lực cạnh tranh quốc gia và doanh nghiệp là khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, tiêu chí đổi mới sáng tạo ở Việt Nam lại được đánh giá rất thấp.

Trong khi đó, doanh nghiệp nhỏ và vừa khó tiếp cận vốn, doanh nghiệp nhà nước chưa phát huy vai trò chủ đạo, doanh nghiệp nội địa ít sáng tạo, thiếu năng lực nghiên cứu và phát triển. Năng lực nghiên cứu của các tổ chức nghiên cứu nhà nước còn yếu kém.

Hạ tầng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo còn thấp do thiếu các phòng  thí nghiệm và thiết bị nghiên cứu.

Quản lý nhà nước và thực hiện chính sách khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo còn bất cập.

“Chúng ta có nguồn vốn con người và kỹ năng dựa trên cộng đồng người Việt còn khá lớn, song chảy ma’u chất xám gia tăng”.

PGS Phương Ngọc Thạch nhấn mạnh, đầu tư vào đổi mới sáng tạo là rất quan trọng để nâng cao khả năng tăng trưởng kinh tế dài hạn. Do đó, Nhà nước cần khuyến khích sự đổi mới sáng tạo, ủng hộ tiến bộ khoa học – công nghệ, khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào khoa học – công nghệ, phát triển nguồn nhân lực.

Bên cạnh đó, đưa ra những cơ chế khuyến khích phát triển những ngành có lợi thế, thực hiện mô hình công nghiệp hóa hướng tới công nghệ cao, bằng việc tập trung phát triển các ngành có hàm lượng khoa học cao như: sản xuất xe hơi, máy công cụ, máy kỹ thuật số, người máy…, làm đầu tàu cho tăng trưởng.

Để làm được như vậy, vị PGS cho rằng, Việt nam cần cải thiện khuôn khổ pháp lý cho đổi mới sáng tạo, tăng cường nguồn vốn nâng cao tỉ trọng đóng góp của các cơ quan nghiên cứu khoa học nhà nước, tăng cường nguồn vốn con người về đổi mới sáng tạo, xây dựng, trọng dụng, đào tạo và phát triển đội ngũ cán bộ khoa học, kỹ thuật mạnh, tăng cường đổi mới sáng tạo trong khu vực doanh nghiệp, thúc đẩy các mối liên kết đổi mới sáng tạo

Do đó, vị chuyên gia cho rằng, cần sửa ngay điểm yếu về xây dựng môi trường kinh doanh công bằng, minh bạch thuận lợi cho doanh nghiệp. Một trong những yếu tố nền tảng được cho là góp phần tạo nên sự tăng hạng năng lực cạnh tranh là sức cạnh tranh của cộng đồng doanh nghiệp.

“Năng lực cạnh tranh của DN đóng vai trò then chốt trong thành công của các DN. Năng lực này được cấu thành từ nhiều khía cạnh như kỹ thuật, công nghệ, quản lý.

Trong thời đại công nghiệp 4.0 hiện nay, công nghệ thông tin, công nghệ tự động và hoạt động đổi mới sáng tạo là những thành tố quan trọng đối với nâng cao năng lực sáng tạo, năng lực cạnh tranh cho các DN.

Để tăng sức cạnh tranh của doanh nghiệp cần tạo dựng sân chơi bình đẳng và sự cạnh tranh công bằng, hoàn thiện luật và thể chế cạnh tranh”, PGS Phương Ngọc Thạch nói rõ.

Vẫn theo vị PGS, năng lực cạnh tranh quốc gia cũng như năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và sản phẩm, dịch vụ hiện nay của Việt Nam cũng còn hạn chế. Thách thức đầu tiên của các doanh nghiệp nội địa là chiến lược kinh doanh trung dài hạn không rõ ràng; trình độ công nghệ lạc hậu; chế độ đãi ngộ với người lao động chưa tương xứng và cuối cùng là sự liên kết sản xuất để tăng sức cạnh tranh của doanh nghiệp rất kém. Đây sẽ là rào cản làm suy giảm năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Để nâng cao năng lực cạnh tranh, năng lực sáng tạo của doanh nghiệp nội địa, theo vị PGS cần phát huy vai trò chủ đạo của doanh nghiệp nhà nước, đẩy mạnh cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước, không ưu đãi quá mức doanh nghiệp nước ngoài FDI.

 

Lam Nguyễn/baodatviet.vn

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *